Cắt bao quy đầu là phẫu thuật loại bỏ lớp da bao quanh và che phần đầu dương vật. Phẫu thuật có thể được khuyến nghị cho một vấn đề y khoa cụ thể hoặc được lựa chọn vì lý do văn hóa, tôn giáo hay cá nhân. Đây là những lý do khác nhau dẫn đến cùng một thay đổi giải phẫu không thể đảo ngược, nên lợi ích và nguy cơ cần được trao đổi trong đúng bối cảnh.
Bao quy đầu chưa lộn xuống được không tự động là bất thường, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Ở người lớn, hẹp mới xuất hiện, sẹo, viêm tái diễn hoặc đau khi cương là lý do cần đánh giá. Bài viết giải thích bệnh lý có thể gây những triệu chứng này, lựa chọn thay thế phẫu thuật và quá trình hồi phục. Không mặc định mọi người còn bao quy đầu đều cần điều trị hoặc một kỹ thuật được quảng cáo phù hợp với tất cả.
Sự phát triển bình thường của bao quy đầu ở trẻ
Ở trẻ sơ sinh và bé trai nhỏ tuổi, mặt trong bao quy đầu thường còn dính với quy đầu và chưa thể kéo xuống. Quá trình tách dính và tăng khả năng lộn diễn ra dần, đôi khi kéo dài đến tuổi lớn hơn hoặc thanh thiếu niên. Chỉ dựa vào tuổi chưa đủ để chẩn đoán bệnh khi không có sẹo, đau hay triệu chứng đáng lo khác.
Không cố lộn bao quy đầu của trẻ. Việc này có thể gây đau, rách nhỏ và tạo sẹo khiến lộn khó hơn về sau. Vệ sinh nhẹ bên ngoài; khi bao quy đầu tự lộn được, hướng dẫn rửa nhẹ và đưa da trở lại che quy đầu. Những cụm chất sừng bình thường dưới da có thể trông như cục trắng và không tự động là mủ. Bao quy đầu phồng khi tiểu có thể xuất hiện trong phát triển bình thường, nhưng đau, nhiễm trùng tái diễn, tia tiểu yếu hoặc không tiểu được cần được đánh giá.
Hẹp bao quy đầu ở thanh thiếu niên và người lớn
Hẹp bao quy đầu nghĩa là không kéo được da qua quy đầu. Ở người lớn, tình trạng có thể gây khó chịu khi quan hệ, đau khi cương, nứt da hoặc khó vệ sinh. Vòng hẹp có sẹo khác với việc chưa lộn được bình thường ở trẻ. Hẹp mới xuất hiện hoặc tăng dần cần khám tìm nguyên nhân, không chỉ cố kéo mạnh hơn.
Bệnh da viêm, tổn thương lặp lại hoặc nhiễm trùng tái diễn có thể góp phần gây hẹp. Bác sĩ đánh giá bao quy đầu, quy đầu và lỗ tiểu, đồng thời có thể hỏi về đái tháo đường hoặc triệu chứng da ở nơi khác. Điều trị phụ thuộc kết quả đó. Một số trường hợp cải thiện với thuốc bôi được kê và biện pháp nhẹ nhàng; sẹo đáng kể có thể khiến cắt bao quy đầu phù hợp hơn. Không kéo giãn mạnh da đang bệnh vì rách lặp lại có thể làm nặng hơn. Khó tiểu cần đánh giá nhanh hơn một câu hỏi ổn định về khả năng lộn da.
Viêm quy đầu tái diễn không phải một chẩn đoán duy nhất
Viêm quy đầu đôi khi đi kèm viêm bao quy đầu. Đỏ, đau, sưng, ngứa hoặc chảy dịch có thể do kích ứng, nhiễm trùng hay bệnh da. Xà phòng, sản phẩm có hương liệu và rửa quá nhiều có thể góp phần gây bệnh, nên vệ sinh mạnh hơn không phải lúc nào cũng là giải pháp.
Cần điều trị nguyên nhân. Nấm, vi khuẩn và bệnh da viêm không đều cần cùng một loại kem. Đợt nặng hoặc tái diễn có thể là lý do kiểm tra đái tháo đường hay yếu tố góp phần khác. Có thể cân nhắc cắt bao quy đầu khi điều trị phù hợp chưa kiểm soát được vấn đề lặp lại, nhưng không thay việc tìm nguyên nhân. Loét mới, dịch bất thường hoặc phơi nhiễm tình dục liên quan có thể cần đánh giá bệnh lây truyền qua đường tình dục. Tránh liên tục bôi kem phối hợp steroid và kháng sinh khi chưa có chẩn đoán.
Lichen xơ hóa và da có sẹo
Lichen xơ hóa là bệnh viêm da có thể ảnh hưởng bao quy đầu và quy đầu. Bệnh có thể tạo mảng nhạt hoặc trắng, da dễ tổn thương, nứt, hẹp và khó chịu. Khi ảnh hưởng da sinh dục nam, tình trạng đôi khi được gọi là balanitis xerotica obliterans. Đây không đơn giản là vệ sinh kém hoặc nhiễm trùng lây từ bạn tình.
Thuốc steroid kê đơn có thể hữu ích; cắt bao quy đầu có thể được khuyến nghị khi bệnh ở bao quy đầu dai dẳng hoặc gây sẹo đáng kể. Tổn thương lỗ tiểu hay niệu đạo có thể cần đánh giá thêm. Theo dõi vẫn quan trọng vì cắt da không bảo đảm mọi vùng bị ảnh hưởng đã được điều trị. Vùng dày lên dai dẳng, loét hoặc tổn thương đang thay đổi cần khám; lichen xơ hóa sinh dục có liên quan đến tăng nhẹ nguy cơ ung thư. Không hiểu mối liên quan này thành mọi mảng trắng đều là ung thư.
Dây hãm ngắn có thể cần thủ thuật khác
Dây hãm là dải mô nhỏ ở mặt dưới quy đầu nối với bao quy đầu. Nếu quá ngắn hoặc căng, nó có thể kéo khi cương, gây đau hoặc rách chảy máu. Điều này có thể xảy ra dù phần bao quy đầu còn lại lộn xuống tốt.
Bác sĩ có thể phân biệt vấn đề dây hãm với sẹo bao quy đầu. Ở trường hợp được lựa chọn, tạo hình dây hãm giúp làm dài hoặc giải phóng dải mô trong khi giữ bao quy đầu. Thủ thuật có nguy cơ riêng và có thể không giải quyết triệu chứng do sẹo rộng hơn; một số người về sau vẫn cần cắt bao quy đầu. Mục tiêu là chọn thủ thuật theo giải phẫu, không mặc định mọi lần lộn đau đều cần cắt toàn bộ. Hãy mô tả nơi bị kéo hoặc rách, vì chi tiết đó có thể thay đổi đáng kể trao đổi về điều trị.
Nghẹt bao quy đầu là cấp cứu
Nghẹt bao quy đầu xảy ra khi da đã được kéo ra sau quy đầu nhưng không đưa về phía trước được. Sưng có thể làm vòng da thắt chặt hơn và cản trở máu lưu thông. Đau và sưng tăng sau lộn không nên để chờ lịch khám thường, đặc biệt nếu quy đầu tím sẫm hoặc đổi màu rõ.
Cần tìm chăm sóc y tế khẩn. Không tiếp tục kéo mạnh hoặc tự cắt da. Nhân viên y tế có thể đánh giá tuần hoàn và nắn giảm nghẹt hoặc phẫu thuật phù hợp khi cần. Cấp cứu này khác với bao quy đầu chưa từng lộn được. Phòng ngừa gồm đưa da trở lại vị trí bình thường sau vệ sinh, hoạt động tình dục hoặc thủ thuật y tế khi đã có thể lộn. Sau một đợt, bác sĩ tiết niệu có thể trao đổi cách ngăn tái diễn và có cần thủ thuật về sau không.
Lựa chọn thay thế và quyết định phẫu thuật
Tùy chẩn đoán, lựa chọn có thể gồm theo dõi, tránh chất kích ứng, điều trị nhiễm trùng, liệu trình steroid được kê hoặc thủ thuật bảo tồn bao quy đầu. Một số lựa chọn hữu ích hơn ở trẻ so với người lớn có sẹo nhiều. Bác sĩ cần giải thích vì sao phương án phù hợp và thế nào được xem là điều trị bảo tồn thất bại.
Cắt bao quy đầu có thể hiệu quả nhất khi sẹo hoặc triệu chứng lặp lại dai dẳng, nhưng quyết định cần tính đến thay đổi vĩnh viễn về hình dáng và cảm giác. Hỏi phẫu thuật dự kiến giải quyết vấn đề gì và triệu chứng nào có thể còn. Có thể trao đổi cởi mở về mong muốn văn hóa hoặc cá nhân mà không biến chúng thành chỉ định y khoa bắt buộc. Với trẻ, cho trẻ tham gia phù hợp độ tuổi và bàn với nhóm phẫu thuật về chỉ định, lựa chọn khác và đồng thuận. Lời hứa chắc chắn cải thiện khả năng tình dục không phải lý do y khoa đầy đủ cho phẫu thuật.
Thủ thuật diễn ra thế nào?
Phẫu thuật cắt bỏ bao quy đầu rồi khép các mép da còn lại, thường bằng chỉ tự tiêu. Tùy tuổi, hoàn cảnh và kỹ thuật, có thể gây tê tại chỗ hoặc gây mê. Nhiều trường hợp thực hiện trong ngày, nhưng điều đó không có nghĩa vết thương đã lành hoàn toàn khi về nhà.
Phương pháp mổ hoặc dùng thiết bị có chi tiết khác nhau. Hỏi kỹ thuật dự kiến, cách kiểm soát chảy máu, có thiết bị cần tháo về sau hay không và theo dõi thế nào. Không cho rằng “laser”, “máy khâu cắt” hoặc thuật ngữ quảng cáo khác bảo đảm ít đau, không biến chứng hay quan hệ lại ngay. Báo thuốc ảnh hưởng chảy máu và bệnh rối loạn đông máu trước mổ. Hướng dẫn nhịn ăn hoặc thay thuốc phải đến từ nhóm phẫu thuật; không tự ngừng thuốc chống đông được kê dựa trên tư vấn chung trên mạng.
Lợi ích, nguy cơ và kỳ vọng thực tế
Khi chỉ định phù hợp, loại bỏ bao quy đầu có thể giảm hẹp, ngăn viêm bao quy đầu tái diễn hoặc loại bỏ mô bệnh. Thủ thuật thay đổi cách quy đầu được che phủ và tiếp xúc. Lợi ích gắn với chẩn đoán ban đầu, nên không giới thiệu mổ vì sẹo như cách chữa mọi khó chịu sinh dục.
Nguy cơ gồm chảy máu, nhiễm trùng, sưng, đau, thay đổi cảm giác, kết quả thẩm mỹ không như mong muốn và đôi khi cần mổ thêm. Trong một số hoàn cảnh có thể hẹp lỗ tiểu hoặc vấn đề lành thương khác. Gây mê, gây tê có nguy cơ riêng tùy người và phương pháp. Nhờ bác sĩ giải thích điều gì thường gặp, ít gặp và đáng chú ý trong trường hợp của bạn. Hình kết quả sớm của người khác không dự đoán được hình dáng cuối cùng của bạn; sưng càng làm so sánh ngay sau mổ thiếu tin cậy.
Hồi phục sớm và chăm sóc vết thương
Sau mổ thường có một mức sưng, bầm và nhạy cảm. Quy đầu mới lộ có thể rất nhạy khi chạm quần áo. Chỉ tự tiêu thường lỏng dần trong những tuần tiếp theo nhưng thời gian khác nhau. Làm theo hướng dẫn của nhóm điều trị về băng, rửa, làm khô và thuốc mỡ được kê, không sao chép chăm sóc của kỹ thuật khác.
Không cạy chỉ, tự tháo thiết bị hoặc bôi chất sát khuẩn mạnh và kem chưa được chỉ định. Dùng giảm đau được khuyến nghị, kiểm tra sự phù hợp nếu có bệnh thận, tiền sử loét hoặc tương tác thuốc khác. Khó chịu nhẹ cần giảm dần; tăng rõ sau khi đã đỡ là lý do khám lại. Giữ sạch nhưng không chà mạnh. Nếu băng gây vấn đề hoặc có vẻ cản tiểu, liên hệ nhóm điều trị. Cần đánh giá hình ảnh vết thương trong bối cảnh, không dùng kháng sinh chỉ vì mô đang lành bình thường trông lạ.
Hoạt động, cương và trở lại quan hệ
Có thể làm sinh hoạt nhẹ trước khi lành hoàn toàn, trong khi đi xe đạp, thể thao va chạm, nâng nặng và hoạt động cọ vết thương có thể cần nghỉ lâu hơn. Trở lại làm việc phụ thuộc yêu cầu thể lực và hồi phục. Không tự động áp cùng lịch cho công việc bàn giấy và lao động nặng.
Cương có thể gây căng hoặc khó chịu trong giai đoạn đầu. Không liên tục kéo để thử vết thương. NHS khuyên tránh quan hệ và thủ dâm ít nhất 4 tuần và cho đến khi vết thương lành hoàn toàn; bác sĩ có thể dặn lâu hơn. Chỉ đến một ngày trên lịch chưa đủ để sẵn sàng nếu còn đau, chảy máu hoặc vùng hở. Trở lại nhẹ nhàng sau khi được cho phép, dừng nếu đau hoặc chảy máu. Bao cao su không khiến quan hệ an toàn khi vết mổ chưa lành.
Chức năng tình dục, sinh sản và phòng nhiễm trùng
Cảm giác có thể thay đổi sau cắt bao quy đầu vì da được loại bỏ và quy đầu luôn lộ. Trải nghiệm khác nhau giữa các cá nhân; thay đổi nhạy cảm lúc đang lành không nhất thiết dự đoán cảm giác lâu dài. Phẫu thuật không phải cách điều trị chung đáng tin cậy cho xuất tinh sớm, khó cương hoặc không hài lòng về khả năng tình dục nếu chưa đánh giá riêng những vấn đề đó.
Đây không phải tránh thai và không làm ngừng sản xuất tinh trùng. WHO ủng hộ cắt bao quy đầu y khoa tự nguyện như một phần phòng HIV tại một số bối cảnh gánh nặng bệnh cao, vì bảo vệ một phần trước nguy cơ nam giới nhiễm HIV qua quan hệ khác giới. Bằng chứng đó không bảo đảm cho mọi hình thức quan hệ và không phải lý do bỏ bao cao su, xét nghiệm hoặc PrEP khi có chỉ định. Phẫu thuật không trị bệnh lây qua tình dục đang có và không loại bỏ khả năng mắc bệnh. Nhu cầu phòng ngừa vẫn còn sau khi vết thương lành.
Dấu hiệu cần khám khẩn
Liên hệ nhóm mổ sớm nếu chảy máu không ngừng theo cách đã được hướng dẫn, đỏ hoặc sưng tăng, có mủ, sốt, đau nặng dần hay vết thương bung. Khó hoặc không tiểu được đặc biệt quan trọng. Chảy máu nhiều không kiểm soát, sưng tăng nhanh hoặc quy đầu sẫm màu cần đánh giá khẩn, không đợi lịch tái khám.
Trước hoặc sau phẫu thuật, vết loét dai dẳng, khối ở dương vật, tổn thương chảy máu hoặc mảng da thay đổi cần được khám. Phần lớn triệu chứng sinh dục không phải ung thư, nhưng liên tục bôi kem che lấp có thể trì hoãn chẩn đoán. Khi hồi phục không theo dự kiến, mô tả điều gì thay đổi và khi nào, không chỉ cho rằng cần chờ lâu hơn. Cắt bao quy đầu hữu ích nhất khi giải quyết vấn đề rõ ràng, sau quyết định có đủ thông tin và với chăm sóc phù hợp; phát triển bình thường và bệnh da có thể điều trị cũng cần được nhận biết cẩn thận như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Cần biết gì về sự phát triển bình thường của bao quy đầu ở trẻ?
Ở trẻ sơ sinh và bé trai nhỏ tuổi, mặt trong bao quy đầu thường còn dính với quy đầu và chưa thể kéo xuống. Quá trình tách dính và tăng khả năng lộn diễn ra dần, đôi khi kéo dài đến tuổi lớn hơn hoặc thanh thiếu niên.
Cần biết gì về hẹp bao quy đầu ở thanh thiếu niên và người lớn?
Hẹp bao quy đầu nghĩa là không kéo được da qua quy đầu. Ở người lớn, tình trạng có thể gây khó chịu khi quan hệ, đau khi cương, nứt da hoặc khó vệ sinh.
Cần biết gì về viêm quy đầu tái diễn không phải một chẩn đoán duy nhất?
Viêm quy đầu đôi khi đi kèm viêm bao quy đầu. Đỏ, đau, sưng, ngứa hoặc chảy dịch có thể do kích ứng, nhiễm trùng hay bệnh da.
Cần biết gì về lichen xơ hóa và da có sẹo?
Lichen xơ hóa là bệnh viêm da có thể ảnh hưởng bao quy đầu và quy đầu. Bệnh có thể tạo mảng nhạt hoặc trắng, da dễ tổn thương, nứt, hẹp và khó chịu.
Cần biết gì về dây hãm ngắn có thể cần thủ thuật khác?
Dây hãm là dải mô nhỏ ở mặt dưới quy đầu nối với bao quy đầu. Nếu quá ngắn hoặc căng, nó có thể kéo khi cương, gây đau hoặc rách chảy máu.
Nguồn
